Nâng cao vai trò của các cấp Hội doanh nghiệp trong việc hỗ trợ pháp lý và bảo vệ quyền lợi hội viên (*)

Hiện nay trên cả nước có khoảng 200 tổ chức đại diện doanh nghiệp ( Hội/ Hiệp hội) cấp quốc gia và gần 1000 tổ chức đại diện doanh nghiệp ở địa phương. (theo số liệu của Liên hiệp các Hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam VUSTA tại đại hội thường niên các Tổ chức Phi chính phủ năm 2010), thực tế thấy rằng các Hội/Hiệp hội có một chức năng rất quan trọng là bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho hội viên và nhu cầu các doanh nghiệp đề nghị tổ chức đại diện của mình bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp trong các vụ kiện tranh chấp hoặc tư vấn pháp lý là rất lớn.

Tuy nhiên trên thực tế thì đa phần các Hội/Hiệp hội chưa hình thành Ban pháp chế, đội ngũ cán bộ làm công tác pháp chế cho các tổ chức đại diện doanh nghiệp vừa thiếu và vừa yếu. Tại các doanh nghiệp ngoài quốc doanh việc thành lập Phòng pháp chế hoặc bố trí cán bộ làm pháp chế làm công tác chuyên trách là rất ít.

Trước yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế việc các doanh nghiệp tham gia kinh doanh thương mại liên quốc gia là tất yếu khách quan, thực tế đã cho thấy việc đánh cắp thương tên thương hiệu nổi tiếng của Việt Nam vừa qua là những ví dụ điển hình, cụ thể là nhãn hiệu cà phê "BUON MA THUOT và chữ Hán" được một doanh nghiệp ở tỉnh Quảng Đông (Trung Quốc) đăng ký bảo hộ và được cấp chứng nhận bảo hộ 10 năm (kể từ ngày 14/11/2010) cho nhóm sản phẩm 30 - nhóm có chứa cà phê. Sau đó, doanh nghiệp này tiếp tục đăng ký và được bảo hộ logo "BUON MA THUOT COFFE - 1896" tại Trung Quốc từ ngày 14/6/2011. Việc làm này của doanh nghiệp Trung Quốc đã làm thế giới hiểu nhầm về nguồn gốc địa lý cà phê Buôn Ma Thuột, đang được bảo hộ tại Việt Nam theo đăng bạ quốc gia số 00004. Nếu không ngăn chặn kịp thời, chủ sở hữu nhãn hiệu BUON MA THUOT nói trên có thể sử dụng quyền độc quyền của mình để ngăn chặn việc xuất khẩu cà phê Buôn Ma Thuột vào lãnh thổ Trung Quốc".

Đứng trước những vụ việc nêu trên chủ doanh nghiệp và các tổ chức đại diện doanh nghiệp của Việt Nam rất lúng túng.

Vì vậy đòi hỏi các tổ chức đại diện doanh nghiệp cụ thể là các Hiệp hội doanh nghiệp đa ngành và đơn ngành phải có một kế hoạch tổng thể về công tác hỗ trợ pháp lý và bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của hội viên. Đây được coi là nhiệm vụ quan trọng của các cấp hội. Để triển khai nhiệm vụ này, đưa các hoạt động hỗ trợ pháp lý trở thành khâu đột phá trong việc phát triển công tác Hội, các cấp Hội nên tập trung vào những hoạt động sau:

- Bám sát các quy định của nhà nước về hỗ trợ pháp lý doanh nghiệp, hiện nay nhà nước đã có Nghị định số 66/2008/NĐ- CP ngày 28/5/2008 về hỗ trợ pháp lý doanh nghiệp, Thủ tướng chính phủ có Quyết định 585/2009/QĐ-TTg ngày 05/5/2010 về phê duyệt chương trình hỗ trợ pháp lý doanh nghiệp giai đoạn 2010 -2014, Thông tư 157/2010/ TTLT/BTC - BTP thông tư liên bộ Tài chính – Tư pháp về hướng dẫn dự toán kinh phí hoạt động hỗ trợ pháp lý doanh nghiệp. Các cấp Hội cần nghiên cứu vận dụng các văn bản này để trình các cấp chính quyền địa phương hỗ trợ ủng hộ kinh phí để triển khai các hoạt động hỗ trợ pháp lý, qua đó tăng cường vai trò của các cấp Hội trong việc thực hiện nhiệm vụ chính trị địa phương;

- Củng cố kiện toàn nguồn nhân lực: Các cấp hội cần hình thành Ban pháp chế hoặc Trung tâm tư vấn hỗ trợ pháp luật hoặc bố trí cán bộ làm công tác pháp chế chuyên trách trong hội, tăng cường sự liên kết với hội luật gia, Đoàn luật sư, Câu lạc bộ pháp chế doanh nghiệp các tỉnh để phát huy vai trò của đội chuyên gia pháp luật giỏi vào tham gia các hoạt động hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp.

- Có kế hoạch bồi dưỡng: Công tác pháp chế doanh nghiệp là hoạt động nghề nghiệp mang tính chuyên môn cao liên quan trực tiếp đến các quyền và lợi ích của doanh nghiệp được pháp luật bảo vệ, vì vậy các cấp hội cần có kế hoạch đào tạo bồi dưỡng kỹ năng nghiệp vụ pháp chế cho những người làm công tác pháp chế trong hội và trong doanh nghiệp thông qua đó giúp họ nâng cáo chuyên môn nghiệp vụ phục vụ tốt hơn cho lãnh đạo hội, lãnh đạo doanh nghiệp trong việc thực thi pháp luật.

- Phát huy sự ủng hộ về nguồn lực cộng đồng doanh nghiệp chủ động trong công tác phòng ngừa các rủi ro pháp lý: Các doanh nghiệp hiện nay thường cầu cứu đến các cấp hội khi sự vụ pháp lý đã phát sinh, công tác phòng ngừa rất hạn chế vì vậy nhiều sự kiện pháp lý khi phát sinh để giải quyết doanh nghiệp phải mất rất nhiều chi phí và tốn kém thời gian. Vì vậy các cấp hội cần khuyến cáo doanh nghiệp chủ động trong công tác phòng ngừa thông qua nhiều hoạt động, đặc biệt là tạo sự liên kết thường xuyên giữa các cấp hội và doanh nghiệp để chia sẻ thông tin về các vấn đề pháp luật và chủ trương chính sách qua đó đưa công tác phòng ngừa rủi ro pháp luật trở thành xuy nghĩ thường xuyên trong mỗi chủ doanh nghiệp.