Nâng cao hoạt động pháp chế trong doanh nghiệp nhỏ và vừa

Thực tế những năm qua khẳng định, kết quả hoạt động của khối DNNVV góp phần chủ yếu và quan trọng vào GDP cho đất nước, tạo công ăn việc làm cho người lao động và giải quyết các vấn đề anh sinh xã hội. Tuy nhiên, trong hoạt động của các doanh nghiệp hiện nay còn một khoảng trống yếu kém lớn, đó là quá trình áp dụng, vận dụng pháp luật vào trong hoạt động SXKD, điều hành của doanh nghiệp. Có thể nói, công tác pháp chế trong các DNNVV hiện nay gần như chưa được quan tâm đúng mức.
Nguyên nhân thực trạng yếu kém
Thứ nhất: trong một thời gian ngắn kể từ khi Luật doanh nghiệp 2005 (sửa đổi) cho đến nay số lượng doanh nghiệp của chúng ta mỗi năm đã tăng lên đến hàng trăm ngàn doanh nghiệp, tuy nhiên nền tảng ý thức pháp luật và nhận thức về vai trò, ý nghĩa của pháp luật của đa phần chủ sở hữu, người quản lý doanh nghiệp còn hạn chế, không được đào tạo cơ bản về pháp luật, cá biệt có nhiều chủ sở hữu doanh nghiệp khi thành lập ra nhưng không hiểu gì về mô hình hoạt động của HĐQT, Hội đồng thành viên trong công ty như thế nào? Điều đó đã dẫn đến hàng loạt các hệ lụy về pháp lý diễn ra sau đó mà pháp luật hiện nay đang rất khó khăn trong việc giải quyết hậu quả như vấn đề doanh nghiệp bỏ trốn, vấn đề lập doanh nghiệp để mua bán hóa đơn, vấn đề doanh nghiệp chấm dứt hoạt động không thông báo với cơ quan QLNN…;
Thứ hai: Do thiếu ý thức pháp luật và không có cán bộ pháp chế tham mưu nên khi có những khó khăn vương mắc trong các vấn đề pháp lý doanh nghiệp vẫn hay tìm đến với các mối quan hệ mang tính chất tình cảm để giải quyết, điều đó lại càng làm cho doanh nghiệp rơi vào trạng thái yếu thế hơn, đặc biệt là khi xảy ra các tranh chấp quốc tế;
Thứ ba: Việc phát huy vai trò của các Hội doanh nghiệp trong việc bảo vệ quyền lợi cho các hội viên chưa thực sự được quan tâm, các doanh nghiệp khi gặp các vấn đề pháp lý chưa biết tìm đến mái nhà chung là các Hội mà doanh nghiệp tham gia để đề xuất nói lên tiếng nói của Hiệp hội với cơ quan bộ ngành nhằm mục tiêu tháo gỡ; Đa phần các doanh nghiệp tìm hướng giải quyết một cách đơn lẻ hoặc đến với các dịch vụ pháp lý, tuy nhiên hoạt động dịch vụ pháp lý của chúng ta hiện nay đa phần mới chỉ tập trung ở một vài đô thị lớn và cũng không đồng đều về chất lượng, các luật sư trẻ có kinh nghiệm tư vấn, giải quyết các vấn đề về kinh tế, tranh chấp thương mại quốc tế còn quá ít về số lượng;
Thứ tư: các doanh nghiệp còn gặp khó khăn trong việc tiếp cận với thông tin pháp luật, không biết cách khai thác hệ thống thông tin pháp luật, trong khi hệ thống pháp luật của chúng ta lại có qúa nhiều văn bản hướng dẫn thực thi luật của chính phủ, bộ ngành TW và cả địa phương;
Thứ năm: các cơ quan quản lý nhà nước chưa thực sự quan tâm đến việc phổ biến, hướng dẫn, tổ chức thi hành pháp luật cho doanh nghiệp; nhiều thắc mắc của doanh nghiệp về nội dung các quy định pháp luật và việc áp dụng pháp luật chưa được các cơ quan nhà nước có trách nhiệm giải đáp kịp thời, do đó cũng làm cho việc thực thi pháp luật của doanh nghiệp gặp khó khăn.
Vấn đề đặt ra
Xuất phát từ những nguyên nhân cơ bản nêu trên, chúng ta thấy rằng công tác quản lý nhà nước bằng pháp luật đối với doanh nghiệp còn kém hiệu quả. Hệ thống văn bản pháp luật được ban hành nhiều, nhưng chưa được tổ chức thi hành tốt. Điều đó ảnh hưởng tới việc xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh, gây nên tâm lý không tốt trong xã hội.
Đối với DNNVV, cùng với những hạn chế về công nghệ, năng lực quản lý, thị trường..., việc hiểu biết pháp luật hạn chế đã làm cho năng lực cạnh tranh của DNNVV Việt nam đã thấp lại càng thấp hơn và hiện đang gây bất lợi cho doanh nghiệp Việt nam trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế.
Để khắc phục những yếu kém nêu trên đã đến lúc cả hai phía Doanh nghiệp và cơ quan QLNN cần tạo một lực đẩy trong công tác pháp chế doanh nghiệp, gần mới đây ngày 28/5/2008 chính phủ đã ban hành nghị định số 66/2008/NĐ-CP về hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhằm thiết lập cơ chế tạo khung pháp lý để thực hiện hoạt động hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp. nghị định đã nêu rõ trách nhiệm của các Bộ ngành, UBND tỉnh, các Hiệp hội doanh nghiệp và các doanh nghiệp trong việc triển khai các hình thức hỗ trợ nâng cao năng lực pháp luật cho doanh nghiệp, trong đó tinh thần của nghị định là nhà nước sẽ có những công cụ hỗ trợ nhằm nâng cao nền tảng pháp lý cho doanh nghiệp và phía doanh nghiệp phải thực sự chủ động nâng cao tầm nhận thức pháp luật, nắm bắt kịp thời các thông tin pháp luật để vận dụng trong quản lý, sản xuất kinh doanh và bảo vệ chính mình.
Để triển khai nghị định này có hiệu quả trước hết đòi hỏi chính doanh nghiệp và các Hiệp hội doanh nghiệp phải thực sự có cách nhìn thay đổi về vấn đề pháp chế và xây dựng đội ngũ cán bộ pháp chế của doanh nghiệp. Cùng với những định hướng của nhà nước trong một giai đoạn nhất định, chắc chắn hoạt động pháp chế và nhận thức về pháp luật của DNNVV sẽ được cải thiện và nâng lên.